Search
"ლიბერალი" მისამართი: თბილისი, რუსთაველის 50 ტელეფონი: +995 32 2470246 ელ. ფოსტა: [email protected] Facebook: https://www.facebook.com/liberalimagazine
გაგზავნა
გაგზავნა

მეცნიერები ახალი სახეობის ფრინველის ევოლუციას დააკვირდნენ

30 ნოემბერი 2017

მეცნიერები უშუალოდ პირველად დააკვირდნენ სრულიად ახალი სახეობის წარმოშობას. გენომურმა სეკვენირებამ, რაც დნმ-ის ჯაჭვში ნუკლეოტიდების მიმდევრობის განსაზღვრას გულისხმობს, ეს ახლახან დაადასტურა. სულ რაღაც ორი თაობის განმავლობაში გაჩნდა დარვინის სკვინჩის ახალი სახეობა. აღმომჩენებმა მას „დიდი ჩიტი“ შეარქვეს. 

არსებობს დარვინის სკვინჩის სულ მცირე 15 სახეობა. თავის დროზე სწორედ ეს მრავალფეროვნება გახდა სახელგანთქმული ჩარლზ დარვინისთვის ევოლუციის თეორიის შთაგონების წყარო. ამ სახეობებიდან ორის ერთმანეთთან შეწყვილებამ კიდევ ერთი ახალი სახეობა წარმოქმნა.

1984 წელს გალაპაგოსის ერთ-ერთი კუნძულის ექსპედიციაში პრინსტონის უნივერსიტეტის ბიოლოგებმა პიტერ და როზმარი გრანტებმა შენიშნეს ფრინველი, რომელიც უჩვეულოდ გალობდა, სხეულის განსხვავებული ზომა და ნისკარტის გამორჩეული ფორმა ჰქონდა. ეს ფრინველი, Geospiza conirostris,  მეტსახელად დიდი კაქტუსისებრი სკვინჩა აღმოჩნდა. იგი სხვა  კუნძულის ბინადარია.  „ჩვენ არ დაგვინახავს, თუ როგორ გადაიფრინა მან ზღვა, თუმცა ის იმდენად განსხვავებული იყო, დარწმუნებული ვართ, რომ ამ კუნძულზე არ გამოჩეკილა“, - ამბობს პიტერ გრანტი.

ეს მამრი ორ ადგილობრივ მდედრთან შეწყვილდა და შთამომავლობა დატოვა. სხვადასხვა სახეობებს შორის შეწყვილება არც ისე იშვიათია, ამის ყველაზე ცნობილი მაგალითი არის ჯორი. ასევე ცნობილია მამრი ლომისა და მდედრი ვეფხვის ნაჯვარი - „ლომფხვი“ (Liger). ჰიბრიდული სახეობები, როგორც წესი, სტერილური არიან ან ძალიან რთულად მრავლდებიან. ამ ფრინველების შემთხვევაში ეს ასე არ მომხდარა.

შთამომავლობა G.fortis-გან განსხვავებულად გალობდა და  ნისკარტიც სულ სხვა ფორმისა და ზომის ჰქონდა. რეპროდუქციული თვალსაზრისით იგი სრულიად იზოლირებული იყო. განსხვავებული გალობის და ნისკარტის ზომის გამო შესაწყვილებლად ისინი ვერ იზიდავდნენ ადგილობრივ სკვინჩებს, ამიტომ ერთმანეთთან ჯვარდებოდნენ. ეს არ იყო მარტივი საქმე, 2001 წლის  გვალვების დროს, ორის გარდა, ყველა ინდივიდი მოკვდა. „როცა წვიმები ისევ დაიწყო, ძმა  შეწყვილდა დასთან და გამოიჩეკა 26 ბარტყი, რომელთაგან მხოლოდ 9 გადარჩა და შეჯვარდნენ როგორც ერთმანეთთან, ასევე მდედრები მამასთან და მამრები დედასთან.

ვინაიდან ჰიბრიდი სკვინჩები უფრო დიდები იყვნენ, ვიდრე ადგილობრივი პოპულაციის წარმომადგენლები, მათ წვდომა ჰქონდათ აქამდე ხელშეუხებელ რესურსებთან. ამიტომაც გადაშენების ნაცვლად სრულფასოვან სახეობად ჩამოყალიბდნენ. „ნატურალისტი, რომელიც ამ კუნძულზე ჩავა, ამოიცნობს მათ, როგორც კუნძულზე არსებული ოთხი სახეობიდან ერთ-ერთს“, - ამბობს ლიფ ანდერსონი, უპსალას უნივერსიტეტის მეცნიერი, რომელმაც გენეტიკური კვლევა ჩაატარა. „ეს ერთმნიშვნელოვნად ხანგრძლივი საველე კვლევების სარგებლიანობაზე მეტყველებს “.

მკვლევრები აქამდე ფიქრობდნენ, რომ ახალი სახეობის  წარმოშობას დიდი დრო სჭირდება, მაგრამ „დიდი ჩიტის“ ევოლუციას მხოლოდ ორი თაობა დასჭირდა. ეს დაადასტურა როგორც საველე სამუშაომ, ასევე გენეტიკურმა კვლევამ. იდეა ბუნებრივი გადარჩევის გზით სახეობათა წარმოშობის შესახებ კიდევ ერთხელ დადასტურდა. ჩარლზ დარვინი ამ ყველაფრით ფრიად ნასიამოვნები დარჩებოდა.

კომენტარები

ამავე რუბრიკაში

13 ივლისი
13 ივლისი

დიღმის ტყე-პარკი კვლავ დასაცავია!

13-14 ივლისს დიღმის ტყე-პარკის დასაცავად აქცია იმართება. აქციის მიზანი დიღმის ტყე-პარკის ტერიტორიაზე დაგეგმილი, „ორანჟერ ...
11 ივლისი
11 ივლისი

გვაქვს გრაფიკული ფორმითა...

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი მასპინძლობს მხატვარ დავით მაჭავარიანისა და ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის პროექტს - „ ...
11 ივლისი
11 ივლისი

„აუცილებელია ახალი პოლიტიკური დღის წესრი ...

იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი ანა დოლიძე აქტიურად არის ჩართული სასამართლო რეფორმასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვ ...

მეტი

^