მამუკა კაციტაძე - “გამჭვირვალობა დაცვის ერთადერთი მექანიზმია”

ამომრჩეველთასიებისდაზუსტებისკომისიაპრეზიდენტისბრძანებულებით 2011 წლისნოემბერშიშეიქმნა. კომისიამსაქართველოსმთელტერიტორიაზეამომრჩეველთასიისდაზუსტებასხვადასხვასაშუალებებით, მათშორისკარდაკარგადამოწმებისპრინციპითგანახორციელა. კომისიამსაბოლოოსია 2012 წლის 1 ივლისამდეცენტრალურსაარჩევნოკომისიასუნდაწარუდგინოს, რომელიცამომრჩეველთაერთიანისიაიქნება.

ერთკვირაშიპროექტ “კარდაკარის” საბოლოოშედეგებიგამოქვეყნდება. კონკრეტულადრაგაკეთდაამომრჩეველთასიებისმონიტორინგისკუთხით?რახარვეზებიგამოვლინდადაროგორიაწინასაარჩევნოგარემო?ამსაკითხებზე “ლიბერალს” კომისიისთავჯდომარემამუკაკაციტაძეესაუბრა.

 

საარჩევნოგარემოქართულიპოლიტიკისსერიოზულიპრობლემაა. 2010 წლისადგილობრივითვითმართველობისარჩევნებისშემდეგოპოზიციამსაჭიროდჩავთვალეთამმიმართულებითპოზიტიურინაბიჯებიგადაგვედგა. დავიწყეთმოლაპარაკებებიხელისუფლებასთან, რათასაარჩევნოგარემოსგაუმჯობესებისკუთხითგარკვეულიპოზიტიურიშედეგებიმიგვეღო. უპრეცენდენტოიყოსაერთაშორისოსაზოგადოებისდამოკიდებულებადამოლოდინიამპროცესისმიმართ. მაგრამსამწუხაროდ, იყოგარკვეულიპრობლემებიშეწყვეტილიმოლაპარაკებები, რაცხელისუფლებისბრალიიყო.

საბოლოოდ, ესმოლაპარაკებებიხელშეკრულებითდასრულდა, რომლისერთ-ერთიპუნქტისწორედამომრჩეველთასიებისდაზუსტებისალტერნატიულმეთოდსეხებოდა. ასეშეიქმნაესკომისია. გვინდოდარომკომისიისშექმნასამართლებრივადყოფილიყოგამყარებული. შეთანხმებისშემდეგყველამისიპუნქტიგადავიტანეთკანონშიდაშემდეგკანონმამოითხოვაამპუნქტებისასრულება. კანონშიჩაიწერა, რომიქმნებაამომრჩეველთასიებისდაზუსტებისუზრუნველყოფისკომისია, სადაც 21 წევრი - შვიდიოპოზიცია, შვიდიხელისუფლებადაშვიდიარასამთავრობოორგანიზაციისწარმომადგენლებიშედიან. თავმჯდომარეერთ-ერთოოპოზიციურიპარტიიდანუნდაიყოს. კომისიაბიუჯეტიდანფინანსდებადაამკომისიაზეზევითარარსებობსარაფერისიებისდაზუსტებასთანდაკავშირებით. 2012 წლისარჩევნებისსიებისბედიმხოლოდდამხოლოდაქწყდება.

როგორმუშაობსპროექტი “კარდაკარი”?

ვიმსჯელეთვარიანტზე, რომელიცსაყოველთაო “კარდაკარის” წესსეხება. ანუესარისუშუალოდამომრჩევლისჩარევაპროცესში. თუთქვენარმითხარითთქვენიოჯახისწევრზე, რომგარდაცვლილია, საზღვარგარეთგასულია, ვიღაცუცხოპიროვნებათქვენსმისამართზეამიწერილიანთქვენსმისამართზემიწერილიადამიანიკიარისთქვენიოჯახისწევრი, მაგრამფაქტობრივადსხვაგანცხოვრობს, მაშინბუნებრივიაბევრადუფრორთულიასიებისდაზუსტება. ამპროექტისფარგლებშიამომრჩეველითავადიღებსმონაწილეობასპროცესში.

კანონმაგანსაზღვრადაკანონშიჩაიწერა, რომკომისიისმიერსიებისდაზუსტებისძირითადიმეთოდიიქნება“კარდაკარი”.ესმეთოდისიებისდასაზუსტებლადარგამოიყენებოდა. “კარდაკარს” ატარებდნენსხვადასხვაპოლიტიკურიორგანიზაციები, ცალკეულისახელმწიფოუწყებები, მაგრამისრომსახელმწიფოსამომრჩეველთასიებისდასაზუსტებლადსაყოველთაოკარდაკარიგაეკეთებინოსარასდროსარყოფილა.

პირველივეეტაპზედავიწყეთკარდაკარისპრევენციულიღონისძიებებიგატარება. მივიღეთგადაწყვეტილება, რომისსაყოველთაოყოფილიყოდაყველაქალაქიდარეგიონიმოეცვა.ესარიყოადვილირადგანფიქსირებულვადაშიფიქსირებულირესურსებით, მთელისაქართველოუნდამოგვეცვა.. გარდამეთოდოლოგიისა 12 ათასიკაციშევარჩიეთ, რომლებიცუბნებზეორ-ორადგადანაწილდნენ. პირობაიყო, რომრეგისტრატორებსდასვენებისდღეებისგარდადღისსაათებშიარუნდაემოძრავათ, მხოლოდსაღამოს 6 საათიდან 10 საათამდე.

თვისბოლოსუკვე “კარდაკარის” საბოლოოშედეგებიუნდაგამოქვეყნდეს. ამეტაპზერისითქმაშეგიძლიათ?რამდენმაადამიანმათქვაუარიამპროექტშიმონაწილეობაზე?

 

რეალურადპროექტიბოლოშიაგასული. დარჩენილიამხოლოდ87 პრობლემურიუბანი, სადაცგვთხოვესრეგიონებმა, რომრთულიდასახლებაა, მისვლადობისპრობლემაა. ორსამდღეშიეს 87 უბანიცდამთავრდება.ფაქტიურადამკვირისბოლოსვამთავრებთველსაც, შეყვანასაცდაპრობლემურიმისამართებისგადამოწმებაზეგადავდივართ.პრობლემურიამისამართი, სადაცათიდამეტიამომრჩეველიაჩაწერილიდაეჭვსიწვევს.ამტიპისრისკებისმომცველიმისამართებისგადამოწმებაზეგადავდივართ, რომელიცასევეამთვისბოლოსთვისდასრულდება.

დღევანდელიმოცემულობით,გარდაიმ 87 გარკვეულიპრობლემურიუბნისა, საქრთველოშიარის 3500 უბანი. თვისბოლომდეპროექტი “კარდაკარი” დასრულდება, მაგრამ 1 აგვისტოსსიებიუნდადავდოთ. ერთითვეგვექნებამონაცემებისდასამუშავებლად. გაჩნდაკიდევახალიგარემოებაევროკავშირისწევრიქვეყნისმოქალაქეებთანდაკავშირებით.1 აგვისტოსთვისჩვენდავდებთძირითადსიებს.

ვფიქრობ, ჩვენიმუშაობისშედეგიშთამბეჭდავიდაპოზიტიურიიქნება. რათქმაუნდა, განსხვავებულიმოსაზრებებიარსებობსდაესარისდემოკრატია, ვიღაცენდობა, ვიღაცარა, მაგრამმხოლოდ 2 პროცენტმათქვაუარიკარდაკარშიმონაწილეობისმიღებაზედაესაა, თუშეიძლებაასეითქვას, ჩვენიუნდობლობისკოეფიციენტი.

ცენტრალურსაარჩევნოკომისიასდარჩამხოლოდარჩევნებისადმინისტრირება, გადაწყვეტილებისმიღებამისკომპეტენციაშიარშედის.ადმინისტრირებაშიშედისუბნებადდაყოფა, მაგრამვინუნდაეწეროსსიებში, ესჩვენიკომპეტენციაა, მასშიცვლილებასცენტრალურისაარჩევნოკომისიავერგანახორციელებს.

რაგარანტიებიარსებობსრომსიებთანდაკავშირებულიპრობლემებიაღარიქნება?

რაცშეეხებაგარანტიებს, როცახელისუფლებასძალაუფლებაგააჩნიადამითბუმეტესასეთიუკონტროლოძალაუფლება, ბუნებრივია, კითხვებიჩნდება. მაგრამრაცესკომისიაშეიქმნამესაბაბიცარმაქვსვთქვა, რომხელოვნურბარიერებსმიქმნიანანხელსმიშლიან. მაგრამწარსულისძალიანცუდიგამოცდილებამაქვს, ჩემიაზრითგამჭვირვალობადაცვისერთადერთიმექანიზმია. გარდაიმისა, რომსაერთაშორისოორგანიზაციებისჩართულობაარსებობს, “კარდაკარის” მეთოდოლოგიაცსწორედსაერთაშორისოორგანიზაციისექსპერტისრეკომენდაცისსაფუძველზეშევიმუშავეთ.

ამეტაპზერისითქმაშეგიძლიათ, მუშაობისპროცესშიგამოვლინდათუარარაიმედარღვევებიდაპროექტ “კარდაკარის”სავარაუდოშედეგიროგორია?

პირველიაგვისტოსსაბოლოოშემაჯამებელიინფორმაცია, რასაცკომისიადადებსშემიძლიაგითხრათ, შთამბეჭდავიიქნება.ათასობითგარდაცვლილიამოვიღეთსიიდან, ათიათასობითგანცხადებაასაზღვარგარეთგასვლასთანდაკავშირებითდაე. წ. მიწერებთანდაკავშირებით. ასიათასობითკონკრეტულიპიროვნებადავადგინეთ, ვინცშიდამიგრაციაშია, ანუსაქართველოშიაოღონდრეგისტრაციისმისამართზეარცხოვრობს. ვერვიტყვი, რომრეზულტატიიქნებაასპროცენტიანი, ასეთიამომრჩეველთასიებიმაღალიდემოკრატიისქვეყნებშიცარარსებობს. თუკომისიისმუშაობისდაწყებამდესაერთაშორისოდაადგილობრივიარასამთავრობოორგანიზაციებიამობობდნენ, რომდაახლოებით 25-26 პროცენტიასათუოამომრჩეველთასიაში, მაქვსამბიცია, ესრიცხვიერთნიშნაციფრამდედავიყვანო.ესიქნებამკვეთრიშემცირებაიმპროცენტებისა, რაცწინაწლებისგანმავლობაშიიყო.

საარჩევნოკანონმდებლობასთანდაკავშირებითარსებობსთუარარამეხარვეზი, რომელიცშეიძლებახელისშემშლელიფაქტორიაღმოჩნდესარჩევნებისდროს?

შემაჯამებელდოკუმენტშიმოვამზადებთრეკომენდაცაას, რომშიდამიგრაციასთანდაკავშირებითშევიმუშაოთრეგულაცია. კერძოდ, ადამიანირეგისტრირებულიათბილისში,ფაქტობრივადცხოვრობსგორშიანქუთაისშიდაარჩევნებისდღესნაკლებიშესაძლებობაა, ისთბილისშიხმისმისაცემადჩამოვიდეს.არსებულიკანონმდებლობაკიარიძლევაიმისსაშუალებას, რომმანარჩევნებშიხმაფაქტობრივსაცხოვრებელადგილზემისცეს.თუარგადარეგისტრირდა. გადარეგისტრირებასკიდროცუნდადაფულიც - ახალი 30 ლარიანიპირადობაუნდააიღო.ბევრქვეყანაშიარსებობსწინასწარირეგისტრაციადათუესჩვენთანაცასეიქნება, ესბევრპრობლემასმოხსნის.

წინასაარჩევნოგარემოსროგორშეაფასებდით?

საარჩევნოგარემოარარისმხოლოდსაარჩევნოსია. მაგალითად, საარჩევნოგარემოაადმინისტრაციულირესურსისუხეშიგამოყენებახელისუფლებისმიერ.ადმინისტრაციულრესურსშიიგულისხმებაადამიანიცდაფულიც, ანუბიუჯეტი, ერთიკონკრეტულიმმართველიპოლიტიკურიორგანიზაციისსასარგებლოდ. კარგია, რომშეიქმნაუწყებათაშორისიკომისია, რომელიცამდარღვევებზედააწესებსკონტროლსდამისისაქმიანობაიქნებაგამჭვირვალე, კარგიარომმედიამონიტორინგიდაწესდა, გარკვეულადდაბალანსებულიანიუსები, განსაკუთრებითიმმედიაშირომელიცხელისუფლებისმიერარისკონტროლირებადი.რასაცვერვიტყვიცალკეულოპოზიციურმედიაზე, რადგანიქამტიპისბალანსსმევერვხედავ. დაფინანსებისპრობლემაასერიოზული, კონტროლისპალატისგააქტიურებადადაპატიმრებები,რათქმაუნდაცუდია. რეგულაციებიყველგანუნდაარსებობდესდაარსებობსკიდეცდაფინანსებაზე, მაგრამესუნდაჯდებოდესჩარჩოშიდაარუნდაიყოსშერჩევითი, არშეიძლებაერთსეკამათოდამეორესარაფერიუთხრა. რათქმაუნდა, პრობლემებიისევარის, მაგრამრაცგაკეთდა, ისიცუნდავთქვათ.