პატიმრები საინფორმაციო ვაკუუმში

“1. მსჯავრდებულსუნდაჰქონდესპრესისადამასობრივიინფორმაციისსაშუალებათაგაცნობისშესაძლებლობა;

2. სასჯელაღსრულებისდაწესებულებაშიხდებარადიოსადატელევიზიისტრანსლაცია… მათშეიძლებაჰქონდეთპირადირადიომიმღები, ტელევიზორი, ვიდეოანაუდიომაგნიტოფონი, საბეჭდისაშუალება;

3. მსჯავრდებულსშეუძლიასაკუთარისახსრებითგამოიწეროსსამეცნიერო, სამეცნიეროპოპულარული, რელიგიური, მხატვრულილიტერატურა, გაზეთებიდაჟურნალები”;

ეს არის ამონაწერი პატიმრობის შესახებ კოდექსიდან, მუხლი N51.

ამის მიუხედავად, პატიმრებიახნა-განმარტებითწერილებში,სხვადასხვასაკითხთანერთად, პრესისხელმისაწვდომობისპრობლემებზეცსაუბრობენ. მათ კანონით მინიჭებული უფლებაეზღუდებათ დაციხისტერიტორიაზეარსებულმაღაზიებშიმხოლოდსპორტულ-გასართობიშინაარსისჟურნალ-გაზეთებიიყიდება.

ადვოკატ გელანიკოლაიშვილისთქმით, ოფიციალურად,საპატიმროებშიპრესითრადიოთიდატელევიზიითსარგებლობააკრძალულიარ არის. ქართულ კანონმდებლობასთან ერთად, საერთაშორისოსტანდარტებისმიხედვითაცგანსაზღვრულია, რომპატიმრებსსაშუალებაუნდაჰქონდეთ, რეგულარულადშეიტყონსაზოგადოებრივიმოვლენებისშესახებ. გამოიწერონდაიკითხონგაზეთები, პერიოდულიგამოცემებიდასხვაპუბლიკაციები; მოუსმინონრადიოსანსატელევიზიოგადაცემებს.

თუმცა, რეალურად, საქართველოსსასჯელაღსრულებისდაწესებულებებისმაღაზიებშიჟურნალ-გაზეთებიშეზღუდულადიყიდება, ზოგჯერ კი პატიმრებს დასჯისმიზნითრადიოსადატელევიზორსაც ართმევენ.

„მაღაზიებშიე.წ. ოპოზიციურიშინაარსისმქონეგაზეთებიარაოფიციალურადაკრძალულია.ბოლო 4 თვეა “კვირისპალიტრაც” აღარიყიდება. პატიმრები მხოლოდდამხოლოდსპორტულგაზეთს“ლელოს”, კროსვორდებს, ჟურნალებს: “გზას”, “თბილისელებს”, “რეიტინგს” და “სარკეს” იღებენ. ამავედროს, პრესას ციხისადმინისატრაციაწინასწარამოწმებსდა ჟურნალებშიცთურაიმემათთვისარასასიამოვნოსტატიანახეს, აღარყიდიან” - აღნიშნავსგელანიკოლეიშვილი.

ამპრობლემაზესახალხოდამცველის 2011 წლისანგარიშშიცაასაუბარი:

“ციხის მაღაზიებში პრესააღარიყიდება.2011 წლის 14 ნოემბერსსასჯელაღსრულებისდეპარტმანენტსადასაქართველოსფოსტასშორისმემორანდუმიგაფორმდა,რომლისსაფუძველზეცმსჯავრდებულისდაბრალდებულისოჯახისწევრებსშესაძლებლობააქვთდაწესებულებებშიგზავნილებისაქართველოსფოსტისმეშვეობითნებისმიერირეგიონიდანსპეციალურ, შეღავათიანფასადგაგზავნონ.ნებადართულინივთებისჩამონათვალი, რომლისგაგზავნაცფოსტითარისშესაძლებელი, საქართველოსფოსტისყველაობიექტშითვალსაჩინოადგილასააგამოკრული.პატიმართაგადმოცემით, მათსოციალურისამსახურისთანამშრომლებმამიაწოდესინფორმაციააღნიშნულისერვისისშესახებდაუთხრეს, რომგაზეთებისშეგზავნაშესაძლებელიასაფოსტოგზავნილებით. მსჯავრდებულებისგადმოცემითკი, საფოსტოგანყოფილებაშიმისვლისას,ოჯახისწევრებსზეპირსიტყვიერადეუბნებიან, რომპოლიტიკურიშინაარსისგაზეთებისგაგზავნააკრძალულია. აღნიშნულისაკითხისაჭიროებსსიღრმისეულშესწავლას”-წერიაომბუდსმენისდასკვნაში.

სახალხოდამცველირადიოსადატელევიზიითსარგებლობაზეცსაუბრობს.როგორცირკვევა, ამმხრივშეზღუდვებიდაწესებულებებისმიხედვით ერთმანეთისგან განსხვავდება.კონკრეტულადკი, რუსთავის #6 საპატიმროშიტელევიზორითსარგებლობისუფლებამხოლოდუვადოდ თავისუფლებააღკვეთილმსჯავრდებულებსაქვთ, გლდანის#2 დაწესებულებაშიტელევიზორისქონადაშვებულიარ არის.რაცშეეხებათბილისისსხვადაწესებულებებისპატიმრებს, სატელევიზიოპროგრამებისნაცვლადერთსადაიმავეჩანაწერებს DVD-ისსაშულებითუყურებენ.

“იმპირობებში, როცაპატიმრებიდღე-ღამეშიმინიმუმ 23 საათსსაკანშიატარებენდაარანაირისაქმიანობითდაკავებულიარარიან, ტელევიზორისარქონაგანსაკუთრებითმიუღებელია” -წერია2011 წლისმონიტორინგისდასკვნაში.

ამ ინფორმაციას ადვოკატიგელანიკოლეიშვილიც ადასტურებს.მისითქმით,ტელევიზორებითძირითადადე.წ“ზონებში”სარგებლობენ, თუმცააქაცმხოლოდ“რუსთავი 2”-ს, “იმედსა” დახანდახან “საზოგადოებრივმაუწყებელს” უყურებენ.რაცშეეხებარადიოს, ნიკოლაიშვილიამბობს, რომდასჯისმიზნითრადიოებსხშირად ართმევენ. ზოგჯერ კი გარკვეულრადიოსიგნალებსაცახშობენ.

“ზოგდაწესებულებაშისპეციალურადახშობენსიგნალებს. მაგალითად, აკრძალულიარადიო “ობიექტივის” გადაცემები, რადგანძირითადადპატიმრებისპრობლემებზესაუბრობენ. ამითსწორედპატიმართაუკმაყოფილებისთავიდანაცილებასურთ“- აღნიშნავსნიკოლაიშვილი.

იურისტიპრესის, რადიოდატელევიზიისაკრძალვისრამდენიმემიზეზზესაუბრობს.მისი აზრით,ციხის ადმინისტრაციის მიზანიპატიმრებისინფორმაციულვაკუუმშიყოფნაა, რაცდღევანდელპოლიტიკურპროცესებთანდამოახლოებულარჩევნებთანაადაკავშირებული.

“რატომუზღუდუვენ პატიმრებს ინფორმაციას? -მიზეზიძალიანმარტივია. ერთიმხრივ, როცაქვეყანაშიგარკვეულიდაძაბულისიტუაციაა, პატიმრებისინფორმაციულვაკუუმშიყოფნახელისუფლებისთვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია. მეორემხრივ, ესმოახლოებულარჩევნებსუკავშირდება, რისიდასტურიცისაა, რომციხეებშიუმეტესწილად კრიტიკულად განწყობილიგაზეთების - “ალიას”, “ასავალ-დასავალს”ან“კვირისპალიტრას” ბლოკავენ “ - ამბობსნიკოლეიშვილი.

კანონმდებლობაში შესული ცვლილების თანახმად, პატიმარს რომელსაც თავისუფლების აღკვეთა ხუთ წლამდე ვადით აქვს მისჯილი,არჩევნებშიმონაწილეობისმიღებისუფლებააქვს. იურისტიმიიჩნევს, რომარაინფორმირებულიპატიმარი “ნაციონალურიმოძრაობისთვის”გარანტირებულ ხმას ნიშნავს.

“პატიმრებისარჩევნებშიჩართვამოჩვენებითიჰუმანიზაციისთვისშემოიღეს.რეალურად, ეს ნაციონალურიმოძრაობისთვისგააკეთეს, რადგანარაინფორმირებულიამომრჩეველი,გარეთიქნება ის თუშიგნით,ამხელისუფლებისერთ-ერთიმნიშვნელოვანიდასაყრდენია”-ამბობსნიკოლაიშვილი.

“ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის” იურისტიმიხეილღოღაძე, სასჯელაღსრულებისდეპარტამენტისმხრიდანპრესისაკრძალვასკანონსაწილააღმდეგოქმედებას უწოდებს. რაცშეეხებადეპარტამენტისოფიციალურპასუხს, ღოღაძისგანცხადებით, ადმინისტრაციაპრესის, რადიოდატელევიზიითსარგებლობისაკრძალვებისშესახებინფორმაციას არადასტუდებს, დაკონკრეტულიპასუხისგანკითავსიკავებს.

„ციხისადმინისტრაცია, როგორცწესი, უარყოფსამფაქტსდაამტკიცებს, რომპრესამაღაზიებშიშემოდის, მაგრამუშუალოდრასახის, არაკონკრეტებს“ - ამბობსსაიასიურისტი.

პატიმრობისკოდექსისმიხედვით, გარდაპრესის, რადიოსადატელევიზიისაპატიმრებსინტრანეტით სარგებლობის უფლებააქვთ. ესელექტრონულისაკომუნიკაციოტექნოლოგიებისერთ-ერთისახეობაა, - ინფორმაციისგაცვლისლოკალურიქსელი, რისსაშუალებითანმსჯავრდებულებსერთმანეთთანშიდაკომუნიკაციისსაშულებაეძლევათ. თუმცა, იურისტიგელანიკოლაიშვილისგანცხადებით (რასაცმიხეილ ღოღაძეც ადასტურებს) საქართველოშიინტრანეტითსარგებლობისსაშულებაარცერთსასჯელაღსრულებისდაწესებულებაშიარაქვთ.

„მიუხედავადკანონმდებლობისა, ინტრანეტისგამოყენებისპრაქტიკასაქართველოშიარ არსებობს. მაშინ, როცაპრესაასეიკრძალება, რადიოსგარკვეულსიგნალებსსპეციალურადახშობენ, ტელევიზიითკიმხოლოდმათთვისმისაღებარხებსუჩვენებენ, ინტრანეტით, ანუშიდაქსელითსარგებლობაზეპატიმრებიაღარცსაუბრობენ“ - ამბობსგელანიკოლაიშვილი.

სახალხო დამცველი სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების სამინისტრო მიმართავ რეკომენდაციით, რომ

1. უზრუნველყოფილიქნესტელევიზორისქონისადატელეტრანსლაციისმიღებისუფლებაყველასასჯელაღსრულებისდაწესებულებაში, განურჩევლადმისიტიპისა;

2. ყველასასჯელაღსრულებისდაწესებულებაშიუზრუნველყოფილიქნესპრესისსრულიხელმისაწვდომობაროგორცამანათის, ისემაღაზიისადაბანდეროლისგზით;

რამდენად სრულდება სახალხო დამცველის რეკომენდაციები ამ კითხვაზე პასუხის გარკვევა “ლიბერალმა” სასჯელაღსრულების სამინისტროში სცადა, თუმცა ვერ მოახერხა;