ნარკოტიკების "მძიმედ" და "მსუბუქად" დაყოფა, ორგანიზმისთვის მიყენებული ზიანის გარდა, იმითაც განისაზღვრება, თუ რა დოზით იწვევს ის ფიზიკურ დამოკიდებულებას და რამდენად რთული და მტკივნეულია მისთვის თავის დანებება. ამ მახასიათებლებით დალაგებული ნარკოტიკული საშუალებების სიაში მარიხუანა ბოლოს, ყავასთან ერთად აღმოჩნდებოდა - ალკოჰოლის და თამბაქოს ქვემოთ. ბევრი მძიმე ნარკოტიკად მიიჩნევს სიგარეტს, ფიზიკური დამოკიდებულების მაღალი ხარისხისა და ჯანმრთელობისთვის საზიანოობის გამო. შეიძლება ხშირად მოისმინოთ, რომ კანაბისი (მარიხუანა და ჰაშიში) თავისთავად მაინცდამაინც საშიში არ არის, მაგრამ მის მოხმარებას შეიძლება გრძელვადიანი ცუდი შედეგი მოჰყვეს. "კარიბჭის თეორიის" თანახმად, კანაბისის მწეველი შემდეგ სხვა, მძიმე ნარკოტიკების - ჰეროინის და კოკაინის მოხმარებაზე გადადის. არსებობს რამდენიმე ჰიპოთეზა იმის ასახსნელად, თუ რამ შეიძლება გამოიწვიოს მსგავსი ეფექტი. ერთის მიხედვით, მარიხუანა ერთგვარი "პირველი საფეხურია", რომელიც შემდეგ აიოლებს სხვა, უფრო ცუდ საფეხურებზე გადასვლას. მეორეს მიხედვით, კანაბისი ტვინს დამოკიდებულ მდგომარეობაში ყოფნას აჩვევს და ამიტომ შემდეგ მწეველი უფრო ადვილად ხდება ნარკოდამოკიდებული. ამ განსხვავებულ ჰიპოთეზებს ერთი რამ აერთიანებს - მეცნიერული კვლევებით არც ერთი არ მტკიცდება. RAND-ის (გლობალური კვლევითი ორგანიზაცია, რომელსაც სხვებთან ერთად ამერიკის მთავრობაც აფინანსებს) 2002 წლის კვლევის თანახმად, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი მარიხუანას მოხმარებასა და მძიმე ნარკოტიკების მიღებას შორის არ არსებობს. იგივეს ამბობს ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაცია. მსგავსი შედეგები აჩვენა მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის კვლევებმაც. 2002 წელს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ამერიკულ სამეცნიერო ჟურნალში გამოქვეყნდა კვლევა, რომლის ავტორებიც ცდილობდნენ, დაედგინათ, თუ რა ეფექტს ახდენს განსხვავებული ანტინარკოტიკული პოლიტიკა კანაბისის მოხმარების ტენდენციებზე. ავტორები იკვლევდნენ მწეველებს სან ფრანცისკოსა და ამსტერდამში - ქალაქებში, რომლებშიც ნარკოპოლიტიკა სრულიად განსხვავებულია. ამერიკაში კანაბისის მოხმარება კანონდარღვევად მიიჩნევა და მსურველმა ის შავ ბაზარზე უნდა შეიძინოს, ამსტერდამში კი მისი მოხმარება კანონით დაშვებულია და 18 წელს გადაცილებულებს შეუძლიათ ნარკოტიკი მაღაზიაში შეიძინონ და საჯაროდ მოიხმარონ. კანონმდებლობაში განსხვავებების მიუხედავად, ტენდენციები ორივე ქალაქში მსგავსი იყო - კანაბისის მოხმარება მცირე დოზებით იწყება, შემდეგ იზრდება, მცირე პერიოდის განმავლობაში მაქსიმუმს აღწევს, შემდეგ კი მოხმარება დროთა განმავლობაში საგრძნობლად იკლებს ან საერთოდ წყდება. თუმცა, განსხვავებებიც იყო. ამ კვლევის მიხედვით, სან ფრანცისკოელი კანაბისის მწეველები საგრძნობლად უფრო ხშირად გადადიოდნენ კოკაინზე, კრეკზე და ოპიატებზე, ვიდრე ამსტერდამელები, იმის მიუხედავად, რომ ნარკოტიკებთან დაკავშირებული პოლიტიკა ნიდერლანდებში უფრო ლიბერალურია, ვიდრე ამერიკაში. რით შეიძლება ამის ახსნა? კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ამ შემთხვევაში, "კარიბჭის ეფექტი" გამოიწვია არა კანაბისმა, არამედ შავმა ბაზარმა. ნარკოტიკების მომხმარებლებმა ოპიატების გასინჯვა დაიწყეს არა იმიტომ, რომ მანამდე მარიხუანას ეწეოდნენ, არამედ იმიტომ, რომ ნარკომოვაჭრესთან ჰქონდათ ურთიერთობა, რომელიც კანაბისის გარდა სხვა, მძიმე ნარკოტიკებსაც ყიდდა. ამ კვლევის მიხედვით, კანაბისის კანონით დაშვება ან აკრძალვა მისი მოხმარების ზრდაზე გავლენას არ ახდენს. თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ჰოლანდიელების მიდგომა ყველა ქვეყნისათვის ერთნაირად გამოსადეგია. ნიდერლანდების კულტურული და სოციალური ვითარება საქართველოსგან განსხვავებულია, და რთულია იმის დანამდვილებით თქმა, რომ დეკრიმინალიზაცია კანაბისის მოხმარებას არ გაზრდის. განსაკუთრებულად კანონმორჩილი საზოგადოებისთვის შეიძლება დიდი მნიშვნელობა ჰქონდეს ნივთიერების ლეგალურობას თუ არალეგალურობას. თუმცა, ქართული საზოგადოებისგან ნიდერლანდების ან ამერიკის თუნდაც მსგავსი კანონმორჩილება ძნელი წარმოსადგენია. ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, ფართოდ გავრცელებული ნარკოტიკების, მათ შორის კანაბისის, მოხმარების ტენდენციებზე ყველაზე დიდ გავლენას ახდენს არაფორმალური, სოციალური კონტროლის მექანიზმები. ეს შეიძლება იმით ავხსნათ, რომ კანაბისს უმეტესობა განტვირთვის მიზნით, სოციალური თავშეყრის ადგილებში მოიხმარს. გამოკითხულთა უმეტესობა ამბობს, რომ არასოდეს მოიხმარს ამ ნარკოტიკს სამუშაო თუ სწავლის სიტუაციაში. ეს თავად მწეველებს შორის არ არის მიღებული; ანუ, თვით იმ სტუდენტებისთვის, რომლებისთვისაც საღამოს, მეგობრებთან ერთად "პლანის" მოწევა პრობლემა არ არის, ლექციაზე "დაბოლილი" მისვლა მიუღებელია. რომ შევაჯამოთ: სანქციებს დიდი შედეგი არ მოაქვს. კანაბისის გამოცდილ მომხმარებელთა დიდი ნაწილი ნაკლებ ყურადღებას უთმობს კანონს და მეტს - თავისი სუბკულტურის ნორმებსა და ნარკოტიკის მოხმარებასთან დაკავშირებულ ეტიკეტს. ამიტომ, თუ ფორმალური ნარკოპოლიტიკა არაფორმალურ, მომხმარებელთა შორის უკვე არსებულ წესებს გაითვალისწინებს, შეიძლება ამას უფრო ჰქონდეს ეფექტი.