განათლების მინისტრმა დიმიტრი შაშკინმა გუშინ, 21 იანვარს დავით პაიჭაძესთან „დიალოგში“ორი მოულოდნელი განცხადება გააკეთა.

პირველი: მან თქვა, რომ განათლების სამინისტროსთვის პრიორიტეტულია კონსტიტუციური შეთანხმებია საქართველოს სახელმწიფოსა და მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის და სწორედ ისაა მთავარი განმსაზღვრელი დოკუმენტი სამინისტროსა და ეკლესიის ურთიერთობაში.

კონსტიტუციურ შეთანხმების მიხედვით, -„ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მართლმადიდებელი სარწმუნოების შესახებ საგნის სწავლა ნებაყოფილობითია. სასწავლო პროგრამების დადგენა, შეცვლა, პედაგოგთა დანიშვნა და გათავისუფლება ხდება ეკლესიის წარდგინებით.“

საქართველოს „კანონში ზოგადი განათლების შესახებ“ ნათქვამია, რომ სახელმწიფო უზრუნველყოფს „საჯარო სკოლის დამოუკიდებლობას რელიგიური და პოლიტიკური გაერთიანებებისაგან“, რასაც აქამდე სამინისტროს წარმომადგენლები ხშირად იმეორებდნენ ხოლმე და უკანასკნელ წლებში ისიც მოხერხდა, რომ სკოლა მეტ-ნაკლებად გათავისუფლდა ეკლესიის ზეწოლისგან.

დღევანდელ სიტუაციაში, როცა ეკლესიას ძალიან დიდი ავტორიტეტი და რეიტინგი აქვს, საკონსტიტუციო შეთანხმებაში ნახსენები სიტყვა, „ნებაყოფლობითი“ იმას ნიშნავს, რომ მავან სკოლის დირექტორს შეუძლია დაეყრდნოს კონსტიტუციურ შეთანხმებას, დააყენოს „ზოგადი განათლების კანონზე“ მაღლა, არად ჩააგდოს ის ფაქტი, რომ მის სკოლაში შეიძლება სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენელი ბავშვები სწავლობდნენ, შემოიტანოს საგანი „მართლმადიდებელი სარწმუნოების შესახებ“ და ამ საგანს ანაფორიანთა დასიც შემოაყოლოს თან (რაღაც ახალი საგნის შემოღების აუცილებლობაზე პატრიარქმაც ისაუბრა თავის საშობაო ეპისტოლეში, თუმცა, რა საგანზე იყო საუბარი, ნამდვილად გაუგებარი დარჩა, ერთად იყო შეყრილი ზრდილობა- ეთიკაცა და ქართული სუფრის ტრადიციებიც).

სახელმწიფოსა და ეკლესიას შორის გაფორმებული საკონსტიტუციო შეთანხმების დისკრიმინაციულობაზე არა მხოლოდ ადგილობრივი ექსპერტები, არამედ, საერთაშორისო საზოგადოებაც საუბრობს. საკმარისია გავიხსენოთ აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის შარშანდელი მოხსენება საქართველოში რელიგიური თავისუფლებების შესახებ, სადაც საკმაოდ მკაცრადაა გაკრიტიკებული ზემოთნახსენები შეთანხმება. ამ ფონზე განათლების ახალი მინისტრის განცხადება ნამდვილად მოულოდნელი იყო. შეიძლება, შაშკინმა უბრალოდ არ იცის, რა წერია ამ შეთანხმებაში და არც ექსპერტების დასკვნებს იცნობს, მაგრამ ასევე შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ პრობაციის სამინისტროში მუშაობისას ეკლესიასთან საკმაოდ მჭიდრო და ახლო ურთიერთობის გამო, მას დასაშვებად მიაჩნია ასეთივე ტიპის დამოკიდებულებები სკოლასა და ეკლესიას შორის.

ახლა ერთი ფაქტი მახსენდება. დიმიტრი შაშკინს რამდენიმე თვის წინ შევხვდი და ვუთხარი, რომ არასრულწლოვან განსასჯელებთან საპატრიარქომ ტარიელ სიკინჭილაშვილი მიავლინა, ადამიანი, რომელმაც ნორაშენის ეკლესიის ეზოში ვანდალურად მოთხარა თამამშევების საფლავები და საქართველო ლამის საერთაშორისო საკანდალში გაახვია, თანაც, საკმაოდ აგრესიული ადამიანია-მეთქი, მაგრამ მაშინ მინისტრმა ნორმალურად არც კი მომისმინა.

მეორე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი მოულოდნელობა ის იყო, რომ სკოლის დირექტორებს სამინისტროს პრეს-ცენტრის ნებართვის გარეშე მედიასთან ურთიერთობა ეკრძალებათ. დავით პაიჭაძის დაჟინებულ კითხვაზე, რას ნიშნავდა ეს შეზღუდვა, მინისტრმა უპასუხა, სამინისტროს პრეს-ცენტრი მხოლოდ კოორდინაციას გაუწევს დირექტორებსო. თუმცა, სამინისტროს გადაწყვეტილებაში მხოლოდ დახმარება რომ არ იგულისხმება, დღესავით ნათელია. თუ დასჭირდებათ, დირექტორებს ისედაც, ყოველგვარი აკრძალვების გარეშეც შეუძლიათ სამინისტროს პრეს-ცენტრს მიმართონ. განათლების სამინისტრო ამ აკრძალვით არღვევს ადამიანის უფლებას სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ და ასევე, არად აგდებს საქართველოს კონსტიტუციას.

აქამდე ასე ვიცოდი: მედიისთვის კომენტარს არ აკეთებდნენ მღვდლები - საპატრიარქოს კურთხევის გარეშე (მათ მხოლოდ ყვითელ პრესაში ქადაგება არ ეკრძალებათ) და ძალოვანები - შასაბამისი სამინისტროების ნებართვის გარეშე. მაგრამ სკოლის დირექტორი არც მღვდელია, არც პროკურორი და არც ციხის დირექტორი, ის თავისუფალი საჯარო პირია, რომელსაც საზოგადოებისგან დასამალი არაფერი არ უნდა ჰქონდეს. თანაც, სკოლის დირექტორი არჩევითი თანამდებობაა. მართლია, ეს არჩევითობაც ხშირად ფიქციიაა, მაგრამ მაინც.

ხვალ მთავრობამ რომ გადაწყვიტოს და დიმიტრი შაშკინი კულტურის მინისტრად მოგვევლინოს, მან, ასე ინერციით შეიძლება მედიასთან ურთიერთობა თეატრებისა და მუზეუმების დირექტორებსაც აუკრძალოს.