• მთავარი
  • სტატიები
  • ბლოგები
  • საავტორო სვეტები
Subscribe
  • გამოწერა
  • არქივი
  • მოგვწერეთ

სახელდობრ რისი კრიზისი?

"კრიზისი" ჩვენთან, სიტყვა კი არა, პოლიტიკური ხელკეტია. ოპოზიციის ლოგიკით, თუ ხელისუფლებამ აღიარა, რომ "ქვეყანაში კრიზისია“, პრეზიდენტიც უნდა გადადგეს. ხელისუფლება უარზეა

 ლევან ხერხეულიძე

სიტყვა "კრიზისი" მათემატიკური სიზუსტით განმარტებას არ ექვემდებარება. ასე ეძახიან ერთგვარ გადახვევას მოვლენათა ნორმალური მსვლელობიდან, არასტაბილურობის და გაურკვევლობის მომენტს. ჯერ, სულ მცირე, უნდა განვსაზღვროთ, „ნორმალურს“ რას ვეძახით. ისიც უნდა დავაზუსტოთ, კონკრეტულად, რის კრიზისზეა ლაპარაკი და რამდენად ღრმაა პრობლემა. 
გვაქვს დღეს საქართველოში საერთო პოლიტიკური კრიზისი? ასეთი რამ მაშინაა, როცა ქვეყნის ძირითადი ინსტიტუტები ვერ მუშაობს. ამის ცალკეული ნიშნები არის: პარლამენტი, მეორე თვეა, ვეღარ იკრიბება, ქვეყანა ჯეროვნად ვერ აღნიშნავს დამოუკიდებლობის დღეს, სახელმწიფო ვერ იცავს თავისი მოსახლეობის ერთი ნაწილის ინტერესებს: მაგალითად - სოლოლაკის მაცხოვრებლების.

მეორე მხრივ, საკანონმდებლო ხელისუფლება თავისი არსით შედარებით იტანს ხანგრძლივ არდადეგებს, ხოლო მისი სხვა შტოები საქმეს ძირითადად ძველებურად აკეთებენ. 26 მაისს აღლუმის არგამართვა სერიოზული სიმბოლური დანაკლისია, მაგრამ - მხოლოდ სიმბოლური. რაც მთავარია, ხელისუფლების მომხრესაც და მოწინააღმდეგესაც ესმის, რომ მას შესწევს ძალა, ქალაქის ცენტრში წესრიგი აღადგინოს, ოღონდ ჯერ, პოლიტიკური მოსაზრებით, თავს იკავებს. 
ეს „პოლიტიკური მოსაზრება“ შეიძლება ხელისუფლებას კომპლექსად ექცეს და მან ვეღარ გაბედოს მკაცრი ხელით წესრიგის დამყარება იქ, სადაც ამას კანონი და ქვეყნის ინტერესი მოითხოვს (და არა მარტო რუსთაველზე). დასავლური დემოკრატიებიდან ჩამოსულ სტუმრებს აოცებთ, რატომ იტანს ქვეყანა ცარიელი გალიებით ქუჩების ჩახერგვას. აქ სახელმწიფო ინსტიტუტების ეროზიის საფრთხეა. ის რეალურია, მაგრამ _ კატასტროფული ჯერ არა.  
ხელისუფლება ვარაუდობს, რომ მომავალში, სხვა პოლიტიკურ ვითარებაში ისევ შეძლებს, პრინციპული და თანმიმდევრული იყოს. ანუ, დღევანდელი მისი `პოლიტიკური გადაწყვეტილებები~ პრეცედენტად არ იქცევა. იმედია. მაგრამ ვშიშობ, რომ საზოგადოების დიდი ნაწილი მას სწორედ პრეცედენტად აღიქვამს და ჩათვლის, რომ რუსთაველზე გალიის დადგმა ადამიანის ხელშეუვალი უფლებაა ("აბა, მაშინ რომ გვადგმევინებდით?"). ასევე, პრეცედენტად ჩაითვლება საპატრიარქოსგან წამოსული პოლიტიკური რეკომენდაციების იმპერატიული ხასიათი: პატრიარქის ნება უფრო მაღლა არ დგას, ვიდრე კონსტიტუცია?
უფრო ღრმა პრობლემაა დემოკრატიული ინსტიტუტების მიმართ ნდობის კრიზისი. ბევრ ადამიანს, მათ შორის, როგორც ჩანს, დედაქალაქის მცხოვრებთა უმრავლესობას, არ მოსწონს მთავრობა. ეს სრულიად ნორმალური ვითარებაა დემოკრატიისთვის. კრიზისს ქმნის ის გარემოება, რომ, ოპოზიციურად განწყობილი საზოგადოების აზრით, პრეზიდენტს არ აქვს უფლება, გააგრძელოს მოღვაწეობა კონსტიტუციით განსაზღვრული ვადის ბოლომდე. რატომ? პირველ რიგში იმიტომ, რომ ეს ადამიანები არ ენდობიან ჩვენში არსებულ არჩევნების ინსტიტუტს, მაშასადამე - წარმომადგენლობითი დემოკრატიის პრინციპსაც. ქუჩაში ფიზიკურად შეგროვილი ხალხი მათთვის უფრო სანდოა, ვიდრე არჩევნები, ვიდრე პოლიტიკური პარტიები, ვიდრე პარლამენტი; ხალხის მიერ სკანდირებული მოთხოვნა უფრო ლეგიტიმურია, ვიდრე კონსტიტუცია. ოღონდ, ეს არ არის დღევანდელი კრიზისი - ის, სულ მცირე, ოცი წელია, გრძელდება. სიტყვის ზუსტი აზრით, ეს ქრონიკული ავადმყოფობაა, რომელიც პერიოდულ „კრიზებად“ გვიბრუნდება. 
ეს სენი როგორღა დავძლიოთ? მესამე დიდი პრობლემა იდეების კრიზისია. ოპოზიციას არ აქვს სხვა პასუხი, თუ არა პრეზიდენტის გადადგომა. მაგრამ იმას ვეღარავინ გვეუბნება, კიდევ რამდენი რევოლუცია და იძულებითი გადადგომა დაგვჭირდება ნორმალურ ყოფაში შესასვლელად. ხელისუფლება დიალოგის აუცილებლობაზე ლაპარაკობს, მაგრამ თვითონვე არ სჯერა საუბრის აზრისა მათთან, ვისთვისაც დიალოგი „ეშმაკის ენაა“. კონკრეტული იდეები, თუ როგორ დავარწმუნოთ ადამიანები წარმომადგენლობითი დემოკრატიის სანდოობაში, არ ჩანს.  
თუ კრიზისი გალიებით ჩახერგილი რუსთაველია, ის გადაიჭრება - ძალით, შელოცვით, დაყვავებით, მაგრამ გადაიჭრება. აი, იმ ნორმად ქცეულ კრიზისზე კი რა მოგახსენოთ - სინათლე გვირაბის ბოლოს ჯერ არ ჩანს. 

ახალი კომენტარის გამოქვეყნება

ამ ველის კონტენტი პირადია და არ გამოჩნდება.
CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.


ვებ-გვერდი შეიქმნა ფონდ "ღია საზოგადოება - საქართველოს" მხარდაჭერით

ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდ ”ღია საზოგადოება-საქართველოს” პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.

The views, opinions and statements expressed by the authors and those providing comments are theirs only and do not necessarily reflect the position of Open Society Georgia Foundation. Therefore, the Open Society Georgia Foundation is not responsible for the content of the information material.